Letland wil gokleeftijd naar 21 en limiet op online spelen

Letland zet een stap richting een hogere gokleeftijd en gevolgd online spelen, maar de beslissing ligt nu bij een nieuw parlement. Op 21 oktober adviseerde de begrotings- en financiëncommissie (belastingen) van de Saeima om een wetsvoorstel van het ministerie van Financiën tot wijziging van de wet op kansspelen en loterijen in eerste lezing te behandelen. De Saeima is het Letse parlement. Omdat Letland op 3 oktober een nieuw parlement koos, geeft de commissie het voorstel door aan de aantredende 15e Saeima, die het moet herzien en erover moet beslissen.

Dat is belangrijk voor de planning. Een commissieadvies is een vroege stap: daarna stemt eerst het voltallige parlement in eerste lezing over de hoofdlijnen, en pas later volgen verdere lezingen met wijzigingen en een eindstemming. Het parlement heeft nog niet gestemd en er is geen datum van inwerkingtreding.

Wat er voor spelers zou veranderen

• Gokleeftijd 21. De minimumleeftijd voor gokken zou stijgen van 18 naar 21 jaar. Loten zouden alleen aan volwassenen (18+) verkocht mogen worden, volgens LSM, LETA en iNews; SBC News meldde 21+ voor loterijaankopen in winkels. Voor online loterijen geldt de grens van 18 jaar al, meldt LSM.

• Hooguit 21 uur online. Aanbieders zouden online kansspelen niet langer dan 21 uur binnen 24 uur mogen aanbieden, geteld over één doorlopende sessie of meerdere losse.

• Persoonlijke spelerspassen. Spelen zou alleen kunnen met een persoonlijke pas of een vergelijkbaar technisch middel dat speeltijd, stortingen en winsten bijhoudt. Wijst dat op een verslavingsrisico, dan moet de aanbieder verder spelen beperken.

• Ochtendpauze in speelhallen. Speellocaties zouden 's ochtends tussen 6 en 9 uur dicht moeten, behalve voor totalisator en weddenschappen.

• Zelfuitsluiting in het buitenland. Een zelfuitsluiting zou ook in andere EU-landen kunnen gelden als Letland met die landen gegevensuitwisseling afspreekt, meldt de publieke omroep LSM.

Voor speellocaties zou het voorstel ook de registratie van bezoekers uitbreiden buiten casino's, camerabeelden minstens 30 dagen in plaats van zeven laten bewaren, het minimumaantal automaten per speelhal verhogen van 20 naar 25 en uniforme regels invoeren voor gevels, etalages en uithangborden.

Waarom het volgen belangrijker is dan de tijdslimiet

Volgens onze berekening dwingt een limiet van 21 uur alleen een pauze van minstens drie uur per etmaal af. Weinig spelers komen daar in de buurt: de vereniging van vergunde aanbieders zegt, op basis van haar leden, dat maar vijf of zes mensen per jaar zo lang spelen. Voor de meeste spelers zou het volgen erachter de grotere verandering zijn. Een pas die tijd, stortingen en winsten optelt, is wat een aanbieder in staat zou stellen in te grijpen lang voordat de uren het probleem worden. Spanje koos deze maand een andere route met gezamenlijke stortingslimieten over alle aanbieders.

Kritiek van twee kanten

Jana Salmiņa van het ministerie van Financiën zei tegen de commissie dat het voorstel een compromis is na lange discussies; het werk begon in 2019 en de Saeima verwees het op 26 september 2024 naar de commissie. Sommige oorspronkelijke ideeën, zoals een verbod op gratis alcohol, gelden al.

Commissievoorzitter Aiva Vīksna van de Verenigde Lijst zei dat het voorstel verouderd is, maar dat dat geen reden is om van voren af aan te beginnen. Ze vroeg de volgende Saeima het flink te verbeteren, met bijzondere aandacht voor illegaal online gokken.

De Letse vereniging van vergunde kansspelaanbieders wil dat het voorstel wordt herschreven. Vertegenwoordiger Emīls Jonins zei dat het voorstel niet regelt hoe de illegale markt effectief bestreden moet worden. Volgens schattingen van de sector was de vergunde online markt vorig jaar ongeveer 170 miljoen EUR waard en de illegale ongeveer 62 miljoen EUR. De vereniging waarschuwt ook dat een gokleeftijd van 21 sommige jonge spelers naar illegale sites kan drijven, en schat dat het minimum van 25 automaten ongeveer 30 speelhallen kan doen sluiten en 240 banen kan kosten. Dat zijn cijfers van de sector, geen officiële. De Letse Kamer van Koophandel en Industrie steunt individuele risicomonitoring, maar is tegen het hogere automatenminimum, de online tijdslimiet en de extra gegevenseisen.

Van de andere kant schreef de partij Kustība Par! aan de commissie dat het plan van de regering te slap is. Ze stelt onder meer voor speelhallen in woongebouwen en sportaccommodaties te verbieden en minstens 40 automaten per hal te eisen.

Hoe het verdergaat

Of de 15e Saeima het voorstel oppakt, welke delen ze behoudt en wanneer er iets in werking kan treden, is nog niet bekend. Spelers in Letland kunnen zich nu al laten uitsluiten; het voorstel zou dat behouden en kunnen uitbreiden naar andere EU-landen. Elders in de Baltische staten laat de Litouwse toezichthouder sites zonder vergunning zoals Polymarket blokkeren.